Welke vorm van relatietherapie past bij jullie? EFT, Gottman en IBCT
Het is kwart voor twaalf. Jullie hebben net weer dezelfde discussie gehad en je zit op de bank met je telefoon in je hand. Je googelt op relatietherapie.
En daar verschijnen ze: EFT, Gottman, IBCT. Drie methodes, drie afkortingen, drie verschillende manieren om naar relaties te kijken. Allemaal met onderzoek eronder. Allemaal met hun eigen uitleg. En eerlijk? Je wilt op dat moment vooral weten: welke past bij ons?
Het goede nieuws: je hoeft geen expert te zijn om daarachter te komen.
Hieronder leg ik uit wat de drie methodes doen, waarin ze van elkaar verschillen en bij welk soort relatievraagstuk ze vaak goed passen. Met een korreltje zout, natuurlijk. Want uiteindelijk is niet alleen de methode belangrijk. Juist de therapeut, jullie bereidheid om samen te kijken én de klik maken vaak een groot verschil.
Wat de drie met elkaar delen
Alle drie zijn ontwikkeld voor stellen. En alle drie kijken verder dan alleen de laatste ruzie. Want misschien begint jullie discussie met de afwas, de vakantieplanning of wie de boodschappen zou doen. Maar vaak gaat het uiteindelijk over iets anders. Alle drie de methodes proberen daarom eerst jullie terugkerende patroon te begrijpen. Wie gaat er harder praten? Wie trekt zich juist terug? Wanneer verandert een praktisch gesprek ineens in een discussie over jullie hele relatie? En misschien wel het belangrijkste: niemand is in zijn eentje het probleem.
Jullie maken samen een patroon. En juist dat kan enorm opluchten. Je hoeft niet meer te ontdekken wie er “gelijk” heeft, maar kunt samen gaan kijken: wat gebeurt er eigenlijk steeds tussen ons? Het verschil zit vooral in hoe de methode vervolgens met dat patroon aan de slag gaat.
EFT: als jullie ruzie eigenlijk over verbinding gaat
EFT staat voor Emotionally Focused Therapy, ontwikkeld door Sue Johnson en Les Greenberg. Het uitgangspunt komt uit de hechtingstheorie: wanneer je je niet veilig of verbonden voelt met degene die belangrijk voor je is, kun je gaan protesteren, controleren, boos worden óf je juist terugtrekken. En vaak zorgt dat gedrag er vervolgens voor dat de ander zich óók minder veilig voelt. Een mooie vicieuze cirkel dus. In de praktijk kijkt EFT daarom niet alleen naar de ruzie over de afwas.
Onder “je doet ook nooit iets” kan bijvoorbeeld zitten: “Ik ben bang dat ik er alleen voor sta.” En onder “ik kan het toch nooit goed doen” kan zitten: “Ik ben bang dat ik voor jou niet genoeg ben.” De therapeut helpt jullie om bij die diepere laag te komen. Niet om de ruzie nóg beter te voeren, maar om elkaar beter te begrijpen en opnieuw verbinding te ervaren. Dat kan best spannend zijn. Je gaat namelijk niet alleen vertellen wat je irritant vindt. Je gaat ook woorden geven aan wat je eigenlijk nodig hebt of waar je bang voor bent.
EFT past vaak goed bij stellen die vastzitten in een patroon van achtervolgen en terugtrekken: de een wil steeds praten en verbinding, terwijl de ander zich juist afsluit. Maar ook bij stellen die nauwelijks ruzie maken, maar wel steeds meer afstand ervaren.
Gottman: als jullie gesprekken steeds ontsporen
De Gottman-methode is gebaseerd op het uitgebreide relatieonderzoek van John en Julie Gottman. Een bekend onderdeel zijn de vier zogenaamde “ruiters”: kritiek, minachting, defensiviteit en je terugtrekken of afsluiten.
Het mooie aan de Gottman-methode is dat hij heel praktisch kan zijn. Je leert bijvoorbeeld hoe je een gesprek zachter kunt beginnen, hoe je een pauze neemt wanneer de emoties oplopen én hoe je bewust aandacht geeft aan wat er wél goed gaat tussen jullie. Niet omdat jullie relatie ineens perfect moet worden. Juist omdat kleine veranderingen in hoe je met elkaar praat uiteindelijk een groot verschil kunnen maken.
Gottman past vaak goed bij stellen die merken dat gesprekken snel escaleren of die graag concrete handvatten willen om morgen al iets anders te kunnen doen.
Een aandachtspunt: soms zijn communicatietechnieken niet het hele verhaal. Als er bijvoorbeeld veel oud zeer onder een terugkerende ruzie zit, kan het belangrijk zijn om eerst of daarnaast naar die diepere laag te kijken.
IBCT: als jullie steeds dezelfde discussie voeren
IBCT staat voor Integrative Behavioral Couple Therapy. De methode is ontwikkeld door Neil Jacobson en Andrew Christensen en is uitgebreid onderzocht. Een belangrijk uitgangspunt is dat sommige verschillen tussen partners nu eenmaal bij jullie horen. Misschien wil jij de vakantie maanden van tevoren plannen en begint je partner pas een week van tevoren na te denken. Misschien heb jij behoefte aan veel contact en heeft je partner juist meer ruimte nodig. Niet ieder verschil hoeft opgelost te worden.
IBCT kijkt daarom zowel naar acceptatie als verandering. Wat kunnen jullie van elkaar accepteren? En waar kunnen jullie wél iets in veranderen? De methode helpt jullie om jullie gezamenlijke patroon helder te krijgen. Wat gebeurt er steeds? Wat raakt het bij jou? Wat raakt het bij je partner? En hoe belanden jullie vervolgens opnieuw in dezelfde discussie? Dat kan enorm helpen om uit het “wie heeft er gelijk?”-denken te stappen.
IBCT past daarom vaak goed bij stellen die al jaren dezelfde discussies voeren, maar steeds in een ander jasje. Twee mensen die allebei hun eigen logische verhaal hebben, maar elkaar daarin niet meer lijken te vinden.
Kort samengevat
Natuurlijk verlies je met zo’n overzicht een beetje nuance, maar als eerste richting kun je denken aan:
Vooral afstand en minder verbinding? → EFT
Vooral escalaties en gesprekken die ontsporen? → Gottman
Vooral steeds dezelfde discussies en strijd om gelijk? → IBCT
En belangrijk: dit betekent niet dat één methode “beter” is dan de andere. Het gaat vooral om wat er bij jullie speelt.
Wat minstens zo belangrijk is als de methode
Er zijn drie dingen die misschien nog wel belangrijker zijn dan de afkorting achter de methode.
1. De klik met de therapeut
Jullie gaan waarschijnlijk dingen bespreken die je niet zomaar aan iedereen vertelt. Dan is het belangrijk dat jullie je veilig en begrepen voelen. Een goede klik betekent niet dat de therapeut altijd zegt wat jullie willen horen. Wel dat jullie het gevoel hebben dat er naar jullie allebei wordt gekeken en dat jullie samen aan de slag kunnen.
2. Jullie bereidheid om samen te kijken
Relatietherapie is geen plek waar iemand komt vertellen wie er gelijk heeft. Het is juist een kans om samen te ontdekken wat er tussen jullie gebeurt. Je hoeft het niet meteen overal over eens te zijn. Nieuwsgierigheid is eigenlijk al een heel mooi begin.
3. Het hoeft niet pas als het misgaat
Relatietherapie wordt soms gezien als een soort laatste redmiddel. Maar je hoeft niet te wachten tot jullie relatie op instorten staat. Soms is juist het moment waarop je denkt “we hebben het eigenlijk best goed, maar ik wil dat we elkaar beter begrijpen” een heel mooi moment om hulp te zoeken.
Coach of therapeut: wanneer kun je bij mij terecht?
Ik werk als coach en niet als relatietherapeut. Dat onderscheid vind ik belangrijk. Bij structurele problematiek, trauma of een relatie die al langere tijd ernstig is vastgelopen, past een therapeut die specifiek is opgeleid in relatietherapie beter. In zo’n situatie verwijs ik je daar ook graag naar door. Waar ik wél graag met stellen naar kijk, is wanneer je voelt dat er iets schuurt, maar jullie relatie niet per se in een crisis zit.
Misschien herkennen jullie een bepaald patroon en weten jullie niet goed hoe je het kunt doorbreken. Misschien wil je beter leren begrijpen wat er tussen jullie gebeurt. Of misschien is jullie relatie eigenlijk een prima 7, maar vraag je je af: is dit het nou? Kan het ook anders? Dat zijn waardevolle vragen om samen bij stil te staan. En misschien is dat wel het belangrijkste van dit hele verhaal: je hoeft niet eerst grote problemen te hebben om bewuster te kiezen voor een fijne relatie.
Wil je eens sparren over wat bij jullie past, of onderzoeken of relatiewerk iets voor jullie kan betekenen? Plan dan een gratis gesprek. Je hoeft daarbij nog helemaal geen conclusie te hebben.
Meer over mijn manier van werken vind je bij Vita Love.